Czy wiskoza to dobry materiał? Właściwości i zalety tkaniny

Wiskoza to bardzo dobry materiał, który łączy w sobie miękkość, przewiewność i doskonałą chłonność – dlatego tak dobrze sprawdza się w letnich ubraniach i stylizacjach dla wrażliwej skóry. Jej właściwości czynią ją atrakcyjną alternatywą dla bawełny i jedwabiu. W dalszej części przeczytasz, co dokładnie wyróżnia tę tkaninę i jak o nią dbać, by służyła latami.

Czym jest wiskoza i jak powstaje?

Wiskoza, określana również mianem rayon lub sztucznego jedwabiu, to materiał o niezwykle szerokim zastosowaniu. Swój wyjątkowy charakter zawdzięcza specyficznemu procesowi wytwarzania, który rozpoczyna się od pulpy drzewnej. To właśnie z rozdrobnionego drewna pozyskuje się kluczowy surowiec – celulozę. Do produkcji najczęściej wykorzystuje się drzewa iglaste, takie jak sosna i świerk, oraz liściaste, jak buk.

Droga od ściętego drzewa do miękkiej tkaniny jest jednak długa i skomplikowana. Rozdrobnioną masę drzewną poddaje się najpierw działaniu ługu sodowego, aby oddzielić od niej płynną frakcję. Ta z kolei trafia do kwasu siarkowego, gdzie dopiero kształtują się cienkie, jedwabiste nitki nazywane przędzą wiskozową. Choć punktem wyjścia jest dar natury, finalna postać materiału jest więc efektem zaawansowanej obróbki chemicznej.

Historia tej tkaniny sięga XIX stulecia. Po raz pierwszy materiał ten uzyskał szwajcarski chemik Georges Audemars w 1855 roku. Samej nazwy „wiskoza” użyli później trzej inni badacze: Charles Frederick Cross, Edward John Bevan oraz Clayton Beadle. Natomiast pierwsza komercyjna wiskoza ujrzała światło dzienne nieco ponad sto lat temu, bo w 1905 roku.

Właściwości użytkowe tkaniny

O wyjątkowości materiału decyduje splot jego zalet. Do tych najważniejszych należy bez wątpienia przewiewność. Ubrania z niej wykonane przepuszczają powietrze, dlatego noszenie ich nawet podczas upałów nie grozi przegrzaniem organizmu. Równie cenna jest chłonność – co może zaskakiwać, ten sztuczny materiał potrafi wchłonąć nawet o 50% więcej wilgoci niż bawełna.

Poza tym liczy się nie tylko to, ile wilgoci tkanina przyjmie, ale i to, jak szybko się jej pozbędzie. Szybkie odparowywanie wilgoci sprawia, że mokra od potu odzież nie przykleja się nieprzyjemnie do ciała, co bywa zmorą wielu innych wyrobów. Do tego dochodzi gładkość i miękkość, które czynią ją przyjemną dla skóry, oraz takie cechy jak piękny, jedwabisty połysk i podatność na farbowanie.

Wiskoza potrafi wchłonąć nawet o 50% więcej wilgoci niż bawełna, jednocześnie szybko oddając ją na zewnątrz – dlatego pozostaje sucha i przyjemna w dotyku.

Musisz jednak liczyć się z pewną niedogodnością, jaką jest gniecenie. Pod tym względem zachowuje się zupełnie inaczej w zależności od formy. Tkanina wiskozowa, czyli materiał o prostym splocie nitek pod kątem prostym, ulega zagnieceniom o wiele łatwiej niż dzianina wiskozowa. Ta druga, dzięki splecionym ze sobą oczkom, jest bardziej elastyczna i naturalnie dopasowuje się do sylwetki, a poza tym rzadziej wymaga kontaktu z żelazkiem.

Ogromnym atutem są również właściwości antyalergiczne. Ze względu na pochodzenie z celulozy i niezwykle gładką strukturę włókien, jest polecana osobom borykającym się z wrażliwą, atopową skórą. W porównaniu z innymi materiałami o podobnym rodowodzie minimalizuje ryzyko podrażnień i otarć naskórka.

Dlaczego nie przykleja się do ciała?

Zjawisko to jest bezpośrednio powiązane z omawianą wyżej higroskopijnością. Podczas upału organizm wydziela pot, który wiele tkanin wchłania, ale nie oddaje, przez co stają się one ciężkie i lepią się do skóry. Włókna wiskozowe działają tu jak złożony system transportu cieczy – pobierają wilgoć z powierzchni ciała, a następnie bardzo szybko transportują ją na zewnętrzną stronę materiału, skąd paruje. Dzięki temu odzież pozostaje sucha w dotyku.

Jak wypada w zestawieniu z innymi materiałami?

Zestawiając ją z jej naturalną konkurencją, od razu widać kilka przewag. Len, choć przewiewny, pod wpływem promieniowania słonecznego staje się kruchy i podatny na uszkodzenia. Bawełna natomiast po wchłonięciu zbyt dużej ilości wody robi się nieprzyjemnie ciężka i schnie bardzo długo. Charakterystyka wiskozy sprawia, że unika się tych problemów, jednocześnie nie tracąc nic z komfortu znanego z włókien naturalnych.

Z kolei całkowicie syntetyczny poliester, choć odporny na zagniecenia, zupełnie nie oddycha. Nie absorbuje też wilgoci, przez co podczas noszenia w ciepłe dni szybko pojawia się dyskomfort. Dla porównania, przygotowałem krótkie zestawienie kluczowych parametrów różnych wyrobów włókienniczych.

Czy wiskoza to materiał sztuczny, czy naturalny?

Klasyfikacja tego tworzywa od lat rodzi pytania. Mimo że bazuje ono na całkowicie odnawialnym, roślinnym surowcu, czyli celulozie z drewna iglastego, to w wyniku intensywnej obróbki traci status tkaniny naturalnej. W oficjalnej nomenklaturze przynależy do kategorii włókien sztucznych. To pokazuje wyraźną granicę – nie jest to tworzywo natury, ale też nie jest to syntetyk powstały z ropy naftowej.

Określenie to, jako substytut jedwabiu, jest bardzo adekwatne. W dotyku rzeczywiście łudząco przypomina naturalny jedwab, oferując podobną miękkość i lekkość przy znacznie niższej cenie. Dzięki temu zyskał ogromną popularność, dając dostęp do elegancko układających się, lejących kreacji osobom, które nie chcą lub nie mogą inwestować w drogie, delikatne tkaniny jedwabne.

Czym różni się od poliestru?

Podstawowa różnica tkwi w pochodzeniu i odczuciach podczas noszenia. Poliester to typowe włókno syntetyczne, które jest trwałe i proste w utrzymaniu, ale tworzy na skórze barierę nieprzepuszczającą powietrza. Nosząc go w upalny dzień, łatwo o efekt sauny. Wiskoza natomiast, klasyfikowana jako włókno sztuczne, pochodzi z roślin i doskonale współpracuje z ciałem, pozwalając skórze swobodnie oddychać i szybko odprowadzając nadmiar ciepła.

Nie da się ukryć, że poliester jest bardziej odporny na zagniecenia i łatwiejszy w praniu. Decydując się jednak na wiskozę, wybierasz przede wszystkim wysoki komfort fizjologiczny i zbliżone do naturalnych wrażenia dotykowe. Świetnie sprawdza się ona także w mieszankach z innymi tworzywami, na przykład z dodatkiem elastanu, który zwiększa jej naturalną elastyczność i sprężystość.

Noszenie wiskozy latem to jak założenie delikatnej, jedwabistej skóry – pozwala ciału oddychać i nie wywołuje podrażnień nawet przy wielogodzinnym użytkowaniu w upale.

Jak dbać o odzież z wiskozy?

Odpowiednia pielęgnacja to warunek trwałości każdej rzeczy wykonanej z tej tkaniny. Choć sama w sobie jest wytrzymała w noszeniu, nieumiejętne postępowanie podczas prania może prowadzić do deformacji lub kurczenia. Wszelkie zabiegi związane z wodą muszą odbywać się w ściśle kontrolowanych warunkach termicznych. Najbezpieczniejsza granica to pranie w 30°C.

Jeśli zależy Ci na zachowaniu pierwotnego wyglądu ubrań, zdecydowanie odrzuć myśl o mocnym wirowaniu. Do mechanicznego czyszczenia w pralce używaj jedynie programu do tkanin delikatnych, który charakteryzuje się wolniejszymi obrotami bębna i krótszym cyklem. W wielu przypadkach producenci sugerują jednak powrót do tradycyjnej metody, czyli wykonanie prania ręcznego w letniej wodzie.

Pamiętaj, aby unikać długotrwałego namaczania, gdyż może to osłabić strukturę włókien. Równie ważne jest późniejsze suszenie. Przedmiotów z tej tkaniny nie wolno suszyć w suszarce bębnowej ani na gorących grzejnikach, ponieważ wysoka temperatura spowoduje skurczenie. W przypadku cięższych wyrobów, takich jak długie swetry czy sukienki, zaleca się suszenie na płasko, co zapobiega ich nadmiernemu rozciąganiu pod wpływem nasiąkniętej wodą masy.

Gdy materiał wyschnie, nadchodzi czas na wygładzenie zagnieceń. Prasowanie do 90–100 stopni będzie bezpieczne, ale zawsze wykonuj to na lewej stronie i najlepiej przez bawełnianą ściereczkę. Poniżej znajdziesz zbiór najważniejszych zasad pozwalających zachować właściwości odzieży na dłużej:

• ustaw programator na maksymalnie 30 stopni Celsjusza,
• stosuj płynne środki piorące i delikatne wirowanie,
• nie stosuj suszarek bębnowych i mocnego wyżymania,
• prasuj w temperaturze nieprzekraczającej 100 stopni.

Podstawą jest zawsze niska temperatura – zarówno prania (maksymalnie 30°C), jak i prasowania (do 100°C) na lewej stronie przez dodatkową tkaninę.

Dlaczego warto unikać suszarki bębnowej?

Gorące, suche powietrze w zamkniętym bębnie działa na mokre włókna wyjątkowo agresywnie. W przypadku omawianego materiału proces ten prowadzi do gwałtownego, nierównomiernego skurczenia się nici. O ile w momencie wyjmowania z suszarki rzecz może wydawać się tylko nieco mniejsza, o tyle struktura splotu ulega trwałemu naprężeniu, co odbiera tkaninie jej naturalną miękkość i lejący charakter.

Zastosowanie w modzie i tekstyliach

Wszechstronność sprawia, że materiał ten wkracza w każdy niemal obszar mody damskiej, męskiej, a nawet sportowej. Świetnie układa się na sylwetce i pięknie podkreśla kształty, gdy jest wykonany jako gęsta dzianina, podczas gdy zwiewna tkanina znakomicie spisuje się w letnich, falujących na wietrze fasonach. To dlatego tak często znajdziesz go w składzie lekkich sukienek, bluzek, tunik i apaszek.

Nie jest to jednak wyłącznie surowiec na wierzchnie okrycia. Jego przewiewne właściwości wykorzystuje się przy produkcji bielizny, gdzie liczy się higiena i bezpieczeństwo dla skóry. Producenci tekstyliów domowych również doceniają jego zalety – trafia on na przykład na poszewki, prześcieradła, a nawet tkaniny obiciowe oraz podszewki w marynarkach i garniturach. Dzięki łatwości w przyjmowaniu barwników, gotowe produkty zachowują intensywność kolorów przez długi czas.